W miarę jak ludzie stawali się bieglejsi w garbowaniu, rosła wraz z nimi różnorodność przedmiotów i ubrań ze skóry. Historia skóry przez wieki biegnie przez serce Europy i przekracza ocean aż do obu Ameryk, zostawiając ślad w hiszpańskich pałacach, rzymskich armiach, francuskich perfumeriach i na otwartych równinach Dzikiego Zachodu. Oto jak przebiegała ta podróż.

Gdziekolwiek zakorzeniało się rzemiosło lub przemysł, garbarnia rzadko była daleko.

Hiszpania i narodziny skóry kordowańskiej

W Hiszpanii VIII wieku rządzący Maurowie opracowali garbowanie, które dało słynną skórę kordowańską, zwaną też skórą hiszpańską. Tę miękko garbowaną skórę kozią barwiono w szerokiej gamie kolorów i często perfumowano, co czyniło ją cenioną daleko poza Hiszpanią.

W XV wieku skóra hiszpańska stała się oznaką wytworności w całej Europie. W wielu domach znajdowały się makaty, obicia, oprawy ksiąg, kamizelki i kurtki z niej wykonane, niektóre malowane ręcznie, rzeźbione, inkrustowane lub tłoczone srebrem i złotem. To upodobanie do miękkiej, barwnej skóry wciąż pobrzmiewa w rzeczy takiej jak nasz damski płaszcz ze skóry zamszowej Étoile, miękki w dotyku i stworzony, by go pokazywać.

Włochy: od złotej folii do wielkich garbarni

W całej Europie garbarnie często wyrastały obok innych rzemiosł. Solofra we Włoszech słynie dziś z licznych dobrych garbarni, lecz miasto zasłynęło najpierw z czegoś zupełnie innego: ze złotej folii, używanej w XV wieku do zdobienia włoskich budowli i ich wnętrz.

By rozbić złoto na cienkie jak włos płatki, rzemieślnicy uderzali w wielkie sztaby na ciężkiej skórzanej poduszce. Te poduszki szybko się zużywały pod rocznymi uderzeniami, a początkowo rzemieślnicy sprowadzali skórę za wielkie pieniądze. Z czasem zaczęli garbować własną, a wielu otworzyło poboczne interesy ze skórzanymi siodłami, batami i butami. Gdy architektura odeszła od złotej folii, rodziny żyjące z niej musiały się przebranżowić, i wiele z nich przeszło na garbowanie na pełen etat. Dziś nikt w Solofrze nie wytwarza złotej folii, ale miasto liczy ponad dwustu garbarzy.

Rzym i korzenie europejskiej skóry

Europejska historia sięga znacznie dalej. W 1873 roku w ruinach Pompejów odkryto garbarnię, dowód, że Rzymianie wytwarzali już skórzane obuwie, ubrania i ozdoby. Rzemiosła nauczyli się od Etrusków, którzy żyli między 750 a 500 r. p.n.e. i przekazali swoje umiejętności Rzymowi, gdzie stało się ono szanowanym fachem z własnym cechem garbarzy.

Początkowo rzymscy żołnierze używali skóry głównie na tarcze, napierśniki i sandały. Walcząc z koczowniczymi plemionami germańskimi w chłodzie północnej Europy, zauważyli, że noszą one całe stroje ze skóry. Rzymianie przejęli ten pomysł i wrócili do Rzymu w skórzanych spodniach, które nazywali braccae.

Francja: gdy skóra spotkała perfumy

Francja daje kolejny przykład sojuszu skóry z sąsiednim rzemiosłem. W XVII wieku francuska szlachta nosiła skórzane rękawice i rękawiczki, lecz garbowanie zostawiało na nich nieprzyjemny zapach. Rozwiązaniem było skąpanie ich w perfumach. Ponieważ garbarnie skupiały się na południu Francji, perfumiarze przybywali tam handlować i z czasem osiedli na stałe. Garbarnie dawno odeszły, ale przemysł perfumeryjny wciąż skupia się w Grasse na południu. Skóra stała się też modnym strojem w całej Europie, a w Anglii XVI i XVII wieku używano jej jak w starożytnym Rzymie, na odzież ochronną do pracy lub walki.

Ameryki, od południa po północ

Gdy Europa doskonaliła sztukę garbowania, wielkie cywilizacje obu Ameryk rozwijały własną. Aztekowie, Majowie i Inkowie szyli odzież ze skór miejscowych zwierząt, takich jak jeleń, bizon i sarna.

Na północy pierwsi europejscy osadnicy przywieźli własne metody garbowania i wzbogacili je zaawansowanymi umiejętnościami rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej, w tym techniką garbowania olejowego. Rdzenni Amerykanie wznosili tipi ze skóry i zdobili ubrania oraz mokasyny koralikami, piórami, kolcami jeżozwierza i kością, czasem malując na skórze sceny słynnych bitew. Pod koniec XVII wieku garbarnie rozprzestrzeniły się po pierwszych amerykańskich koloniach. Czerpiąc z tradycji rdzennych, osadnicy Zachodu nosili kurtki, kamizelki, chapsy, buty i rękawice z zamszu z frędzlami, a ten styl podtrzymuje dziś nasza skórzana kurtka Anthony classic biker.

Od dziedzictwa do współczesnej szafy

To, co spaja to wszystko, to ciągłość. Te same instynkty, które ubierały rzymskich żołnierzy, hiszpańskich szlachciców i jeźdźców pogranicza, wciąż kształtują to, jak nosimy skórę. Rzecz taka jak nasza czarna bordowa w paski stylowa skórzana kurtka zbiera wieki tego dziedzictwa w jednym nowoczesnym ubraniu.

Podsumowanie

Od perfumowanych kozich skór mauretańskiej Hiszpanii po złotników z Solofry, od rzymskich braccae po zamsz amerykańskich równin, skóra wplotła się w historię dwóch kontynentów. Nosić ją dziś to dziedziczyć rzemiosło, które przekroczyło imperia i oceany, a wciąż pozostaje pełne życia.

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest skóra kordowańska lub hiszpańska?

Skóra kordowańska to miękko garbowana skóra kozia, stworzona przez Maurów w Hiszpanii w VIII wieku. Barwiono ją na wiele kolorów i często perfumowano, a w XV wieku zdobiła domy w całej Europie.

Dlaczego francuskie miasto Grasse kojarzy się z perfumami?

W XVII wieku garbarnie na południu Francji perfumowały skórzane rękawiczki, by zatuszować zapach garbowania. Perfumiarze przybywali tam, by je zaopatrywać, i z czasem się osiedlili, dlatego Grasse pozostaje stolicą perfum.

Czym były braccae?

Braccae to skórzane spodnie noszone przez rzymskich żołnierzy. Przejęli je po spotkaniu z plemionami północnej Europy, które nosiły całe stroje ze skóry, i przywieźli ten styl do Rzymu.

Czym jest garbowanie olejowe?

Garbowanie olejowe konserwuje skórę za pomocą olejów, które utrzymują ją miękką i wodoodporną. Rdzenni mieszkańcy Ameryki Północnej byli w tym bardzo biegli, a pierwsi europejscy osadnicy ulepszyli swoje metody, ucząc się od nich.

Europejska elegancja w najlepszym wydaniu: marynarka skórzana męska od Buneri.